In mijn vorige blog over de paardenbloem gingen we behoorlijk de diepte in met informatie over de inhoudsstoffen en de geneeskrachtige werking van deze veelvoorkomende eetbare wilde plant. Maar in dit blog ga ik graag met je de hoogte in: hierin ga ik je meer vertellen over sparren. En trouwens ook wat over dennen.
Een groot verschil met Nederland is dat Zweden veel groter is en daarom ook uitgestrekte bossen heeft. Het meeste bos in Zweden is naaldbos. Naast natuurlijke naaldbossen kent Zweden ook veel productiebossen. In beide bossen vind je zowel sparren als dennen. Afgelopen winter postte ik al een keer een bericht om de verschillen tussen een den en spar uit te leggen. En deze informatie deel ik graag nog een keer met je.
Omdat eetbare wilde planten verschillende mogelijkheden bieden: deze keer een recept voor zeep van sparrennaalden aan het einde van dit blog.
Over de Fijnspar en de Grove den
Om mee te beginnen is het belangrijk om te weten dat de kerstboom uit het welbekende liedje ‘Oh dennenboom’ geen den is, maar een spar. Of nog beter gezegd een Fijnspar. Dus dat wordt de volgende kerst toch een ander liedje zingen. De dennenboom waar ik het hier over ga hebben, is de Grove den. Bij mij heeft het ook even geduurd voordat ik deze bomen goed kon benoemen. Maar met de juiste ezelsbruggetjes gaat het vast lukken. Hieronder bespreek ik de kenmerken van deze naaldbomen.
Fijnspar
Een Fijnspar heet in het Zweeds: Gran. En in het Latijn: Picae abies. En kan maar liefst 45 meter hoog worden. Er wordt vurenhout van gemaakt. Wat geschikt is voor timmerhout en papier. De vorm van een Fijnspar is symmetrisch en volgens mijn flora: piramidaal. Maar driehoekig klinkt ook goed.
Dan hieronder nog andere kenmerken:
- De top van een Fijnspar. Je kunt zien dat de takken netjes rondom de stam gerangschikt zijn.
- De bast van een Fijnspar is in zijn geheel grijs.
- De vruchten noemen we kegels. De kegel van een Fijnspar is duidelijk langwerpig.
- Bij een Fijnspar zie je aan een tak elke keer 1 naald zitten. En dat is ook meteen een trucje om te weten of het een spar is of een den, namelijk: 1 naald = solo = spar. Zelf gebruik ook het volgende ezelsbruggetje. Deze naaldboom is ver-fijn-d. Dus is het een Fijnspar.
Top van een fijnspar.
Bast van een fijnspar.
Kegel van een fijnspar.
Naalden van een fijnspar.
Grove den
Een Grove den heet in het Zweeds: Tall. En in het Latijn: Pinus sylvestrus. En kan 40 meter hoog worden. Er wordt grenen hout van gemaakt. Dat is geschikt voor meubels, masten en mijnhout. De vorm van een Grove den kan heel verschillend zijn en is duidelijk meer asymmetrisch dan de Fijnspar.
Hieronder zie je de andere kenmerken:
- De toppen van een Grove den. De takken zitten minder dicht op elkaar en verspreid aan de stam.
- De bast van een Grove den is oranjebruin.
- De kegels van een Grove den zijn in ieder geval kleiner en ronder van vorm. Ze heten ook dennenappels.
- Bij een Grove den zie je aan een tak elke keer 2 naalden zitten. Het trucje is dan: 2 naalden = duo = den. Zelf gebruik ook het volgende ezelsbruggetje. Deze naaldboom ziet er grof uit. Dus is het een Grove den.
Toppen van een grove den.
Bast van een grove den.
Kegels van een grove den.
Naalden van een grove den.
Een natuurlijk recept met sparrennaalden
Zeep heb ik zelf nog niet heel vaak gemaakt. Hoewel het recept niet moeilijk is, vond ik het wel lastig om met deze voor mij onbekende materialen om te gaan. Mijn technieken kunnen dus nog wel wat verfijning gebruiken. Maar mijn motto is: ‘Ik doe en ik begrijp’. Dus ga ik het al doende leren. En jij vast ook! Verwacht van jezelf dan ook geen perfect resultaat, maar wel een rustiek stukje zeep Daarnaast heb je voor het maken van deze zeep opnieuw behoorlijk wat geduld nodig. Hiervoor geldt mijn andere favoriete gezegde: ‘Nature doesn’t hurry, yet everything is accomplished’. Succes!
Olie van sparrennaalden.
Siliconenmal voor vierkante zeep.
Thee van sparrennaalden.
Siliconenmal voor mini zeepjes.
Zeep met bosgeur
Zeep – 300 gram – 20 minuten + 2 weken wachttijd
Ingrediënten
- Twee handenvol sparrentoppen*
- 150 gram zeepvlokken
- 150 ml sparrenthee
- 50 ml sparrenolie**
- Ook heb je een (siliconen) mal nodig. Of kleine lege schaaltjes of bekertjes.
STAP 1 Zet de mallen klaar met onderin eventueel wat sparrennaalden.
STAP 2 Kook water in een pan. Maak van een gedeelte van het water sparrenthee door gekookt water over de sparrentoppen te gieten. Laat de thee minimaal 5 minuten trekken. Langer mag ook. Het andere water heb je straks nodig om au bain-marie de zeepvlokken te smelten.
STAP 3 Zet een maatbeker met de zeepvlokken in de pan met warm water. Roer de thee en de olie rustig door de zeepvlokken. Dit kan even duren.
STAP 4 Giet de dikke zeepbrij in de mallen. Bij mij werd dat toch wel een klein beetje kliederen.
STAP 5 De zeep moet minstens 3 dagen uitharden in de mal. Haal dan pas de zeep uit de mal en laat nog minimaal 2 weken uitharden.
*Je kunt ook dennennaalden gebruiken. Of paardenbloemen.
**Je kunt net als ik ook zelf sparrenolie maken. Verzamel 4 handen vol sparrennaalden. De naalden kun je evt. fijnsnijden. Vul daarmee een potje tot circa 4/5. De rest van het potje vul je met olie (circa 100 ml). Sluit het potje met een deksel en zet het 14 dagen op een warme plaats, maar niet in de zon. Na 14 dagen filteren en bewaren in een potje.
Wil je een keer komen wildplukken in Zweden? De overeenkomsten en de verschillen met Nederland ontdekken? Dan is de week Zelfverzekerd Wildplukken misschien wel wat voor je.
