Hoe bepaal je het ideale gewicht van je rugzak voor een meerdaagse hike?

Zelf ben ik geen enorme grammenjager als het over het gewicht van mijn rugzak gaat. Zolang als ik mijn rugzak zelf op kan tillen, er dagenlang lang zonder al te veel problemen mee kan wandelen en mijn rugzak elke dag wat lichter wordt, vind ik het eigenlijk wel prima. Als solowandelaar is bovendien mijn rugzak altijd al zwaarder dan als je met twee, of meer, personen loopt. Als ik daar dan het gewicht van mijn fotocamera en statief bij op tel, dan draag ik sowieso altijd wel meer qua gewicht. Wat ik hier dan ook moet toevoegen, is dat ik nauwelijks fysieke last ervaar bij het dragen van mijn rugzak.

Tegelijk kan ik enorm getriggerd raken als het in een gesprek over het gewicht van een rugzak gaat. Vier weken geleden, tijdens de Wilderness First Aid cursus, was zo’n moment. Iemand vertelde dat het gewicht van haar rugzak 12 kilo was. In mijn hersenen verscheen een groot vraagteken en de uitroep ‘huh?’. Niet veel later kwam de volgende vraag bovendrijven: ‘Wat heb je eigenlijk allemaal meegerekend in dat gewicht?’. Want dat maakt nog al een groot verschil uit. Bovendien is er de laatste jaren ook veel veranderd op dit gebied en begrijp ik uiteraard heel goed dat een lichtere rugzak gewoonweg comfortabeler is. Tijd dus om mezelf er nog een keer wat uitgebreider in te verdiepen en mijn kennis en ervaring met jullie te delen. In dit blog ga ik het onder andere hebben over de begrippen basisgewicht, lichaamsgewicht, lichtgewicht en andere factoren die gewicht toevoegen. Met twee praktijkvoorbeelden laat ik zien hoe lastig het kan zijn de verschillende factoren te combineren.

Basisgewicht versus totaalgewicht

Als ik nadenk over het gewicht van mijn rugzak vind ik het toch eerder logischer om het over het totale gewicht van mijn rugzak te hebben. Dat is immers het gewicht dat ik de komende dagen zal moeten dragen. Daarnaast is voor mij ook vaak het gewicht dat ik als ruimbagage mee mocht nemen in het vliegtuig een bepalende factor geweest: namelijk 23 kilo. Maar het totale gewicht is uiteraard afhankelijk van onder andere het aantal dagen dat je gaat wandelen en wildkamperen, waar je gaat wandelen, ga je alleen of met andere personen en in welk seizoen?

Daarom bestaat er het begrip basisgewicht. Bij het berekenen van je basisgewicht reken je de volgende materialen mee:

1. Rugzak
2. Tent
3. Slaapzak
4. Slaapmatje
5. Kleding
6. Kookspullen (pan en brander)
7. Verzorgingsproducten
8. EHBO
9. Elektronica en
10. Wandelstokken.

Deze materialen zijn geschikt voor drie seizoenen (lente, zomer en herfst). Als je in de winter meerdere dagen gaat kamperen, dan draag je altijd extra gewicht mee. Omdat je een stevigere tent meeneemt, warmere slaapspullen en extra kleding. Een basisgewicht tussen de 10 en 12 kilo is echt al okay.

Om het totaalgewicht van je rugzak te berekenen tel je er brandstof, eten en drinken bij op. Beide gewichten zijn in ieder geval exclusief de kleding die je overdag aan hebt.

Maar wat is nu eigenlijk het totaalgewicht dat geadviseerd wordt?

Percentage van je lichaamsgewicht

Zoals ik eerder al vermeld heb, vind ikzelf het totale gewicht logischer om te gebruiken. Het is bovendien een methode die veel gebruikt wordt in relatie tot je lichaamsgewicht. Percentages die ik in verschillende bronnen heb gevonden, hebben het over 20 tot 25% van je lichaamsgewicht. Het percentage van 25% is het aantal kilo dat voor een fitte vrouw geen enkel probleem hoeft te zijn. Het gemiddelde gewicht van een Nederlandse vrouw is 72 kilo. Bij dit gewicht kom je dan uit op 14,5 tot 18 kilo totaal gewicht.

Bij een basisgewicht van 12 kilo zou dit betekenen dat een gemiddelde vrouw 2,5 tot 6 kilo aan brandstof, eten en drinken met zich mee zou mogen dragen. Nu weet ik dat ik zo’n 600 gram voeding per dag nodig heb en dat  ik met 1 gastankje van 230 gram 7 dagen elke ochtend en avond 1 liter water warm kan maken. Dus bij 2,5 kilo extra gewicht zou dat: een gasblikje (230 gram), water (500 gram) en bijna 3 dagen aan voeding zijn. Wat trouwens precies goed is voor een microadventure. Dan is er ook nog de 6 kilo waarmee je ruim 8 dagen aan voeding mee kunt nemen en twee gastankjes van 230 gram. Hiermee kom je dus al flink wat verder.

Zelf vind ik 18 kilo aan totaalgewicht prima om te dragen. Zoals eerder gemeld heb ik meestal ook mijn camera en statief mee, waardoor het totale gewicht van mijn rugzak hoger is. Maar uit eigen ervaring weet ik dat ik een rugzak met een gewicht tussen de 20 en 25 kilo ook nog kan dragen. Hoewel ik dan zeker wel wat langzamer kan zijn.

Wist je trouwens dat een sherpa zo’n 30 kilo met zich meedraagt? En dat ze zelfs meer dan dat kunnen dragen? En nog eens niet heel langzaam zijn? Lees maar eens het volgende artikel van Nemo: https://www.nemokennislink.nl/publicaties/zware-last-op-grote-hoogte/.

Maar nu op weg naar het lichter maken van het gewicht van je rugzak.

Lichtgewicht?

Er kunnen verschillende redenen zijn waarom je het gewicht van je rugzak lichter wilt maken. Een lichtere rugzak is namelijk comfortabeler voor je schouders, rug, heupen en voeten. Daarbij kun je lichter je makkelijker bewegen door het landschap. Maar ook als je een behoorlijk lichter lichaamsgewicht hebt, is het fijn om minder gewicht met je mee te dragen. Als je zwaarder bent trouwens ook, maar daar is deze blog niet voor bedoeld. Maar het kan ook zijn dat je, net als ik, al wat ouder bent en je merkt dat wat lichter toch echt wel fijner is.

Nu moeten we even terug naar het basisgewicht. Zodra dat gewicht onder de 10 kilo komt, spreken we van lichtgewicht. Dat is dus een verschil van twee kilo. Alle informatie die ik heb kunnen vinden, is het er over eens is dat je vooral minder gewicht kunt realiseren met de vier zwaardere basismaterialen:

1. Rugzak
2. Tent
3. Slaapzak en
4. Matje

Helaas is het wel zo dat lichtgewicht materialen wel duurder zijn. Dus ik kan me goed voorstellen dat dat niet voor iedereen is weggelegd. Maar als je je dat kunt veroorloven en toch iets nieuws moet aanschaffen, is het natuurlijk absoluut een goed idee ook het gewicht van één van deze materialen mee te nemen in je afwegingen. Toch is alleen een lichter gewicht niet de enige afweging die je mee zult moeten nemen. Bij het maken van meerdaagse wandeltochten gaat het namelijk ook over comfort en veiligheid. Zeker als je op pad bent in afgelegen gebieden. Met twee praktijkvoorbeelden kan ik dat duidelijk maken.

Twee praktijkvoorbeelden

In 2023 bleek het tijd te zijn voor het aanschaffen van een nieuwe vierseizoenentent. De buitenrits van mijn vertrouwde Hilleberg Nallo 2GT begaf het na een flink aantal jaren en een behoorlijk aantal avonturen. Maar ook de binnenrits was bijna aan vervanging toe. En over het inmiddels flink verkleurde tentdoek had ik ook mijn twijfels. Repareren van de ritsen viel daarom af als optie om de levensduur ervan te verlengen.

Bij mijn zoektocht naar een nieuwe tent kwam ik uiteindelijk uit bij de Fjällräven Abisko Shape 2. Deze tent is 500 gram lichter en voldoet ook aan de eisen die ik stel aan een tent: comfortabel bij regen (of sneeuw) en bestand tegen behoorlijk wat wind, waardoor het een veilige biedt plek om te verblijven in afgelegen gebieden. Er bestaat trouwens een nog iets lichtere en kleinere variant, maar daarmee zou ik te veel van mijn comfort inleveren Een wat ruime vestibule (voortent) is voor mij een absolute must, omdat ik daar bij regen mijn natte kleding en rugzak kan laten. Voor twee personen vind ik deze tent wel aan de kleine kant. Maar dat gezegd hebbende, kun je met twee personen het gewicht van een wat zwaardere tent ook verdelen.

Wat betreft mijn slaapzak vind ik het ook altijd lastig om te kiezen. Ik bezit er inmiddels twee: een winterslaapzak en een zomerslaapzak. En het verschil in gewicht is toch zeker 800 gram. Ga ik voor mijn zwaardere, warme, ruime donzen slaapzak die ook wat meer ruimte inneemt? Of toch voor mijn lichtere, minder warme, wat krappere slaapzak die weinig ruimte inneemt? Een keuze die makkelijk is als ik een korte wandeltocht ga doen en ik weet dat het de komende dagen gemiddeld zo’n 15 graden blijft. Dan kies is zeker voor mijn lichte zomerslaapzak. Maar wat als ik in de zomer zeker zeven dagen onderweg zal zijn in de Zweedse bergen? Het weer is over zo’n periode minder goed te voorspellen en bovendien varieert de temperatuur met de hoogtes waar ik zal zijn. Dan kies ik meestal toch liever toch voor mijn warmere slaapzak.

Het ideale gewicht van je rugzak voor een meerdaagse hike

Omdat ikzelf nog nooit het basisgewicht van mijn rugzak had gewogen, heb ik samen met mijn rugzak toch nog even op de weegschaal gestaan. Met mijn lichtste rugzak (2000 gram), lichtste slaapzak (850 gram) en lichtste tentje (1800 gram), twee wandelstokken en overige spullen, maar exclusief mijn statief en camera kom ik uit op een basisgewicht van 10 kilo. Dat betekent dat ik met deze spullen wel meerdere dagen onderweg kan zijn als de terrein- en weersomstandigheden veilig genoeg zullen zijn. Maar dat gezegd hebbende, komt daar meestal toch een statief en camera bij. Of toch een warmere slaapzak of toch mijn zwaardere en betere tent. Waardoor het basisgewicht makkelijk op de 12 kilo (en meer) uitkomt. Inmiddels weet ik uit eigen ervaring dat een wandeltocht van zeven dagen een soort van ideaal totaalgewicht oplevert, waarbij alles ook nog makkelijk past in mijn rugzak van 65 liter.

Voor mij is de conclusie dat mocht iemand het over het lichte of zware gewicht van een rugzak hebben, dan is het verstandig om wat vragen te stellen. Om duidelijk te krijgen over welk gewicht iemand het nu heeft, maar misschien ook om vast te stellen dat het misschien nog eens niet zo makkelijk is om te bepalen wat een ideaal gewicht is. Wat is trouwens jouw ideale totaalgewicht voor jouw rugzak? Ik lees het graag in een reactie.